พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่ วัดบ้านดอน จังหวัดระยอง อยู่ไม่ไกลจาก กรุงเทพฯ เป็นพิพิธภัณฑ์ที่เก็บรวบรวมและเก็บรักษาตัวหนังใหญ่ที่มีอายุกว่า 200 ปี ซึ่งมีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา จนกระทั่งถึงปลายรัตนโกสินทร์ที่หนังใหญ่ได้สิ้นสุดความนิยมลง
หนังใหญ่ เป็นมหรศพชั้นสูง ประกอบไปด้วยศิลปะถึง 4 แขนงด้วยกัน ได้แก่
- ด้านนาฏศิลป์ คือ การเชิดหนัง
- ด้านวิจิตรศิลป์ คือ การแกะตัวหนัง
- ด้านวาทศิลป์ คือ การพากย์
- ด้านสังคีตศิลป์ คือ ทางด้านดนตรี
พระยาศรีสมุทร์โภคชัยโชคชิตสงคราม อดีตเจ้าเมืองระยอง เป็นผู้นำหนังใหญ่เข้ามาที่จังหวัดระยอง โดยท่านได้ทราบว่ามีหนังใหญ่ชุดนี้ไปแสดงอยู่ที่ จังหวัดพัทลุง ท่านจึงไปซื้อและบรรทุกเรือมาที่จังหวัดระยอง และจ้างครูมาฝึกสอนหนังใหญ่ให้คนในปกครอง จนกระทั่งท่านสิ้น หนังใหญ่ชุดจึงถูกนำไปเก็บไว้ที่วัดจันทอุดม หรือ วัดเก๋ง ซึ่งปัจจุบันคือโรงพยาบาลระยอง ต่อมาในปีพ.ศ.2430 วัดบ้านดอนได้สร้างขึ้น จึงได้นำหนังใหญ่ชุดนี้มาเก็บไว้ที่นี่ เพราะคนพากษ์ โรงหนัง นักดนตรี นักเชิด ก็อยู่ในละแวกบ้านดอนทั้งสิ้น จึงใช้วัดบ้านดอนเป็นศูนย์กลางในการฝึกซ้อม
พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่ วัดบ้านดอน ได้จัดเป็นศูนย์การเรียนรู้เกี่ยวกับการเชิดหนังใหญ่ สำหรับผู้ที่สนใจ ไม่ว่าจะสำหรับสถาบันหรือโรงเรียนต่างๆ สามารถติดต่อได้ เพราะด้วยความตั้งใจเพื่อให้อนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมศิลปการแสดงของหนังใหญ่ไว้ค่ะ ติดต่อโทร. 081-295-6069
